Tüm turlarTRENDEFRAR
Osmanlı toprakları

Harita turu · 1402–1413 · 9 durak · 5 dk okuma

Fetret Devri

Ankara'dan Çamurlu'ya: kardeşlerin on bir yıllık taht mücadelesi

Kaydırarak ilerle ↓

28 Temmuz 1402

Ankara: Bayezid esir düşüyor

Sığınan hükümdarların iadesi ve vergi meselesi yüzünden Timur ile Bayezid sert mektuplar yazışmıştı. Bayezid, Timur'u Akdağmadeni yöresinde beklerken Timur Kayseri–Kırşehir yoluyla Ankara'ya gelip kaleyi kuşattı; Bayezid de Kalecik üzerinden hızla dönerek Çubuk ovasına indi. Savaş büyük ihtimalle 28 Temmuz 1402'de yapıldı. Kaynaklara göre Timur'un ordusu 160.000 kişiydi; Osmanlı ordusu için 70.000 ve 90.000 rakamları verilir. Timur'un kazandığı Kara Tatarlar ve, Neşri'ye göre, bazı Anadolu beyliklerinin askerleri saf değiştirince Osmanlı ordusu bozuldu. Yanında 3000 kişiyle çarpışmayı sürdüren Bayezid sonunda esir düştü; oğlu Musa Çelebi de babasıyla birlikte esir alındı.

Olay sayfası →

Ağustos 1402 – Mart 1403

Parçalanan devlet

Timur, Anadolu beylerinden alınmış toprakları eski sahiplerine geri verdi, kalan yerleri Bayezid'in oğulları arasında paylaştırdı. Savaş alanından hızla uzaklaştırılan Süleyman Çelebi, Bursa'dan küçük kardeşi Kasım'ı, kız kardeşi Fatma Sultan'ı ve hazineden götürebildiğini alıp 20 Ağustos 1402'de Anadolu'dan ayrıldı ve Gelibolu'ya ulaştı; Rumeli'yi Edirne'den yönetti. Balıkesir taraflarına kaçan İsa Çelebi Bursa'yı ele geçirdi. 1399'dan beri Amasya ve Tokat'ı içine alan bölgenin valisi olan Mehmed Çelebi orada tutundu. Şehzadelerin hepsi Timur'un hâkimiyetini tanıdı. Esir Bayezid 8 Mart 1403'te Akşehir'de öldü; anlatıldığına göre Timur, Musa Çelebi'yi serbest bırakıp babasının naaşını Bursa'ya götürmesini istedi.

Ocak – Haziran 1403

Gelibolu Antlaşması

Süleyman Çelebi, Rumeli'deki Osmanlı topraklarını dağılmadan koruyabilmek için Bizans, Venedik, Ceneviz ve Balkan devletleriyle barış yolunu seçti. Bizans'la antlaşma Ocak ya da Şubat 1403'te imzalandı; Batı seyahatinden dönen İmparator II. Manuel de 9 Haziran 1403'te onayladı. Venedik, Ceneviz, Rodos şövalyeleri ve Sırp Despotu Stefan Lazareviç gibi başka taraflar da antlaşmaya katıldı. Selanik, Halkidikya kıyıları ve Vardar ırmağına kadar olan yerler ile Marmara'dan Karadeniz'deki Misivri'ye uzanan sahil Bizans'a bırakıldı; Bizans haraçtan muaf tutuldu, Bizanslı esirler serbest bırakıldı. Osmanlı askeri 17 Haziran'da Selanik'in Akropolis kesiminden çekildi. Antlaşma Şubat 1411'e kadar korundu.

1403

Ulubat: Mehmed ve İsa

Bursa, şehzadelerin hepsinin ele geçirmek istediği ilk başşehirdi. Şehri önce İsa Çelebi tuttu; Timur'un yarlığıyla gelen Musa onu bir süre çıkardıysa da Timur 1403 baharında Anadolu'dan ayrılınca İsa Bursa'yı yeniden aldı. Bu kez Amasya ve Tokat'tan Mehmed Çelebi yürüdü; Domaniç geçidinde İsa'nın kumandanı Sarı Timurtaş Paşa'nın birliklerini bozdu. Ardından Anadolu'yu paylaşmayı teklif etti; İsa, başşehre hâkim olduğunu ve yaşça büyük olduğunu söyleyerek reddetti. İki ordu Ulubat'ta karşılaştı ve daha donanımlı olan Mehmed'in ordusu üstün geldi. İsa Yalova'dan gemiyle İstanbul'a kaçıp Bizans imparatoruna sığındı. Mehmed Bursa'da tahta çıktı, adına hutbe okuttu ve sikke kestirdi.

1403 – 1410

Süleyman Anadolu'da

Süleyman'ın para ve askerle yeniden Bursa üzerine gönderdiği İsa tutunamadı ve öldürüldü. Ölümü kaynaklarda farklı anlatılır: Osmanlı kaynaklarına göre Mehmed'in adamları onu Eskişehir'de yakalayıp boğdu, bazı kaynaklar ise ölümünü Süleyman'a bağlar; İspanyol elçi Clavijo Eylül 1403'te onun artık hayatta olmadığını yazar. Süleyman Mart 1404'te Bursa'yı, ardından Ankara'yı aldı; Mehmed Amasya'ya çekildi ve daha sonra Yenişehir ovasında da Süleyman'a yenildi. 1405 yazında yeniden Anadolu'ya gelen Süleyman, Musa'nın baskısıyla Rumeli'ye dönmek zorunda kaldığı 1410 başına kadar yaklaşık beş yıl burada kaldı. Venedikliler 1406'da ona “Türkler'in sultanı” diyordu.

1406 – Haziran 1410

Musa Rumeli'de

Mehmed, Süleyman'ı Anadolu'dan çekilmeye zorlamak için Musa Çelebi'yi Rumeli'ye gitmeye teşvik etti. Musa, Karamanoğlu ve Candaroğlu ülkelerinde müttefik aradıktan sonra Sinop'tan gemiyle Eflak'a geçti; bu geçişi Mehmed I ve Süleyman Çelebi maddeleri 1406'ya, Fetret Devri maddesi 1409'a tarihler. Voyvoda Mircea onu iyi karşıladı; Rumeli beyleri ve tımarlı sipahiler ona katıldı. Musa 13 Şubat 1410'da Yanbolu'da Süleyman'a bağlı Rumeli beylerbeyini yendi, Edirne'yi aldı ve Gelibolu'ya kadar indi. Süleyman hemen Rumeli'ye döndü; Bizans imparatorunun da yardımını alarak Musa'yı 15 Haziran 1410'da Kosmidion'da (Hasköy) yendi ve ardından bir kez daha bozguna uğrattı. Bu sırada Mehmed, Ankara ve Bursa'yı yeniden ele geçirdi.

17 Şubat 1411 – 1412

Musa Edirne'de

Musa 17 Şubat 1411'de Edirne'ye ani bir baskın yaparak şehri aldı. İstanbul'a doğru kaçan Süleyman Düğüncü köyünde yakalanıp öldürüldü (Fetret Devri maddesi bu olay için 18 Mayıs 1410 tarihini verir); naaşı Bursa'da I. Murad'ın türbesinin yanına gömüldü. Musa adına para bastırdı; Kör Şah Melik'i vezir, Şeyh Bedreddin'i kazasker, Mihaloğlu Mehmed Bey'i beylerbeyi yaptı. Sırp despotunun birçok kalesini aldı, 1411 sonbaharında İstanbul'u kuşattı ama sonuç alamadı. Bizans'la anlaşan Mehmed İstanbul üzerinden Rumeli'ye geçti, fakat 1412'de Çatalca yakınlarındaki İnceğiz'de Musa'ya yenildi. Musa'nın sert tutumu ise Rumeli beylerini ondan soğutuyordu.

5 Temmuz 1413

Çamurlu

İnceğiz'den sonra bazı beyler Musa'dan ayrılıp Sırp despotunun yanına geçti; Mehmed'in Musa'ya karşı ikinci girişimi ise yine sonuçsuz kaldı. Mehmed 1413 yazına doğru Bizans gemileriyle yeniden Rumeli'ye geçti. Evrenos, Paşa Yiğit, Barak ve Sinan beyler ona katıldı; Evrenos Bey Sırpları da onun safına çekti. Beylerinin kendisini bıraktığını gören Musa önce Zağra'ya, sonra Filibe yakınlarındaki Değirmendere'ye çekildi. Son savaş Sofya'nın güneyinde, Samakov yakınlarındaki Çamurlu sahrasında oldu. Az sayıda yeniçerisiyle çarpışan Musa yenildi; yaralı olarak Eflak'a kaçmak isterken yakalandı ve 5 Temmuz 1413'te boğduruldu. Naaşı Bursa'da babasının türbesine gömüldü.

Olay sayfası →

1413 – 1415

Yeniden tek hükümdar

Musa'nın ortadan kalkmasıyla Mehmed Çelebi Edirne'de kendisini Osmanlı Devleti'nin tek hükümdarı ilan etti. Bizans, Sırbistan, Eflak, Mora Despotluğu ve Atina Prensliği'nin elçilerini kabul edip onları barış ve dostluk güvencesiyle geri gönderdi. Mehmed Rumeli'de Musa'ya karşı ilerlerken Karamanoğlu Mehmed Bey Bursa'yı kuşatmıştı; zafer haberi gelince otuz bir gün süren kuşatmayı bırakıp çekildi. Mehmed sonraki iki yılı Anadolu'daki hâkimiyetini yeniden kurmaya ayırdı: 1414'te İzmir'deki Cüneyd'i yenerek Aydın-ili'ni Osmanlı sancağı yaptı, 1415'te Karamanlılar'ı yenip Konya'yı kuşattı. Fetret Devri maddesine göre bu dönemde ortaya çıkan meseleler yarım yüzyıl kadar sürdü.

Turun sonu

Metinler TDV İslâm Ansiklopedisi'nin aşağıdaki maddelerine dayanır. Sınırlar atlasın bölge verisinden çizilir ve yaklaşıktır; yöntem için Yöntem sayfasına bakın.

Kaynaklar

Diğer turlar