Harita yüklenemedi; sayfayı yenileyin.
Harita turu · 1683–1699 · 7 durak · 2 dk okuma
Son büyük seferden ilk büyük toprak kaybına: on altı yıllık savaş
Kaydırarak ilerle ↓
14 Temmuz 1683
Vezîriâzam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, çok kalabalık bir orduyla 14 Temmuz 1683'te Viyana önlerine geldi. Seferin ilk hedefi Yanık (Győr) ve Komárom kaleleriydi; Belgrad'da kalan IV. Mehmed, Viyana'ya yüründüğünü öğrenince şaşırdı. İmparator I. Leopold şehrin savunmasını Starhemberg'e bırakıp Linz'e çekildi. Haritada devletin bu yılki sınırları, yani son büyük genişliği görülüyor.
12 Eylül 1683
Lehistan Kralı Jan Sobieski kumandasındaki kurtarma ordusu Kahlenberg tepesini tutarak Osmanlı ordusunun arkasına geçti. 12 Eylül'de başlayan savaşta önce sağ kanat bozuldu; Kırım hanından beklenen yardım gelmeyince sol kanat da çöktü. Kara Mustafa Paşa merkezde beş altı saat dayandıktan sonra çekilmek zorunda kaldı. Kışı Belgrad'da geçirip ordusunu toparlamayı düşünen paşa, 25 Aralık 1683'te orada idam edildi.
2 Eylül 1686
Viyana bozgunu eski dengelerin değiştiğini gösterdi: Avusturya, Lehistan ve Venedik Kutsal İttifak'ta birleşti, Rusya da sonradan katıldı. İlk hedef Budin ve Macaristan'dı. 1686 yazında muazzam bir ordu Budin'i kuşattı; 2 Eylül'deki genel hücumla 1541'den beri Osmanlı elinde olan şehir düştü ve Orta Macaristan elden çıktı. Uyvar bir yıl önce kaybedilmişti.
Ağustos – Kasım 1687
Ağustos 1687'de, Kanuni'nin 1526 zaferinin kazanıldığı Mohaç'ta bu kez Osmanlı ordusu yenildi. Ulufelerinin ödenmediğini söyleyen asker ayaklanıp İstanbul'a yürüdü; 8 Kasım 1687'de IV. Mehmed tahttan indirildi, yerine kardeşi II. Süleyman geçti. Aynı yıl Erdel ve Slavonya Habsburglar'a geçti; Venedik de 1685'ten beri sürdürdüğü seferle Mora'yı aldı.
1688 – 1690
Gerileme Belgrad'a kadar uzandı: şehir 1688'de Avusturyalılar'ın eline geçti. Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa 1690'da Belgrad'ı geri aldı. Ama sınır boyunca kaleler birer birer düşmüştü: Pojega 1688'de, Lika 1689'da, Kanije 1690'da kaybedildi. Belgrad kısa süre elden çıktığı için haritada Osmanlı rengiyle kalıyor.
11 Eylül 1697
II. Mustafa ordunun başında üçüncü kez sefere çıkmıştı. 11 Eylül 1697'de Zenta'da Tisa nehri üzerindeki köprüden karşıya geçilirken Prens Eugène kumandasındaki Avusturya ordusu saldırdı. Köprü parçalandı, nehri geçemeyen askerler büyük ölçüde yok oldu; Vezîriâzam Elmas Mehmed Paşa da hayatını kaybetti. Avusturya kaynakları kaybı 30.000 civarında verir. Bir yıl önce Azak Kalesi de Ruslar'a geçmişti; barış artık kaçınılmazdı.
26 Ocak 1699
Yetmiş iki gün süren görüşmelerden sonra Karlofça'da antlaşmalar imzalandı. Macaristan ve Erdel Avusturya'ya, Podolya ve Kamaniçe Lehistan'a, Mora Venedik'e bırakıldı; Tımışvar (Banat) Osmanlı'da kaldı. Rusya ile yalnız iki yıllık bir mütareke yapılabildi; barış 14 Temmuz 1700'de İstanbul'da imzalandı ve Azak Rusya'ya bırakıldı. Devlet ilk kez bir barış masasında bu kadar büyük toprak bırakmıştı.
Metinler TDV İslâm Ansiklopedisi'nin aşağıdaki maddelerine dayanır. Sınırlar atlasın bölge verisinden çizilir ve yaklaşıktır; yöntem için Yöntem sayfasına bakın.