TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Kurşunlu Camii (Karlova)

Eser · Cami, Karlova, 1485

Tür
Cami
Yer
Bulgaristan
Yapım
1485
Kurşunlu Camii (Karlova)
Kurşunlu Camii (Karlova) · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0, Edal Anton Lefterov)
Haritayı 1485 yılında aç

Karlova'nın XV. yüzyıl camisi

Ansiklopedide Ali Bey Camii adıyla anlatılan cami, Bulgaristan'daki Karlova (Karlıova) şehrinin ortasındadır. Eskiden Karlıoğlu Ali Bey'e ait sanılıyordu; ancak Ali Bey'in 1398–99 tarihli vakfiyesinde bu cami geçmez. Osman Keskioğlu ile Taha Özaydın, yapıyı Sultan Cem'in lalası Ali Bey'in 1485'te yaptırdığını belirtir; F. Babinger de caminin yapım tarihini ve kurucusunun adını veren bir kitabesi olduğuna işaret etmiştir. Buna göre cami XV. yüzyıl sonunun eseridir.

Her biri ikişer tuğla sırasıyla çerçevelenmiş düzgün, iri kesme taşlarla örülen caminin kare harimini sekizgen, sağır kasnaklı bir kubbe örter; son cemaat yeri sonradan eklenmiştir. 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda zarar gören yapının minaresi yıkılmış, cami kiliseye çevrilmiş, sonra yeniden camiye dönüştürülmüştür. Balkan Savaşı'nda yine el konulan bina depo olarak kullanılmış; 1966'da kapalıydı ve minaresi yıkıktı. Kıble tarafında, Ali Bey'e ait olabileceği düşünülen altıgen bir türbenin kalıntısı görülüyordu.

Türbe kalıntısı ve duvar örgüsü

Caminin kıble tarafında kalıntısı görülen türbeyi Ekrem Hakkı Ayverdi Ali Bey'e bağlamış ve tamamlanmadan kaldığını düşünmüştür; maddenin yazarı Semavi Eyice ise yapının Türkler Rumeli'den çekildiğinde yıktırılmış olabileceğini de dışlamaz. Eyice'nin 1966'da gördüğünde cami kapalıydı ve içine girmek mümkün değildi.

Bulgaristan maddesi, Karlova'daki caminin çok muntazam taş ve tuğladan örülmüş duvarlarının XIV-XV. yüzyıl mimarisini temsil ettiğini belirterek yapıyı erken Osmanlı Türk mimarisinin güzel eserleri arasında sayar. Kesme taş sıraları arasına tuğla yerleştirilen bu karma örgü, Köstendil'deki Fatih Camii'nde ve Sofya yakınındaki İhtiman camisinde de görülür.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “ALİ BEY CAMİİ” (Semavi Eyice)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Kurşunlu Camii (Karlova) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/kursunlu-camii-karlova/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları