TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Köprü, Osmancık, 1484–1489

Çorum'un Osmancık ilçesinde Kızılırmak üzerindeki köprü, üzerinden geçen yol Koyun Baba zaviyesine ve türbesine ulaştığı için Koyunbaba Köprüsü diye de bilinir. Kitabesine göre yapımına Eylül 1484'te başlanmış ve 1488–89'da tamamlandığı kabul edilir; ancak bitiş tarihini verdiği ileri sürülen ibarenin okunuşu şüphelidir. Beş satırlık Arapça kitabe, öteki köprülerden farklı olarak ortadaki bir köşkte değil, kalenin bulunduğu kayalığın eteğindeki bir nişte yer alır. 1640'lara doğru buradan geçen Evliya Çelebi köprüyü Anadolu'da eşi olmadığını söyleyerek övmüştür.
Düzgün kesme taştan yapılan on beş gözlü köprü 250 metre uzunluğunda ve 7,50 metre genişliğindedir; en geniş gözünün açıklığı 16,35 metredir. İki başı kayaya bağlanmış, temellerin altına ziftli kazıklar çakılmış, ırmağın yatağını değiştirmesine karşı iki yanda 250 metre kadar tahkim duvarı örülmüştür. Kuzeydeki kaleden su alınabilmesi için gizli bir yol indirilmiştir. 1938'deki tamirde yapıya zarar veren bent ve değirmenler kaldırılmış, 1967'de Karayolları tabliyeyi genişletmiştir. Köprü 500 yıldır kullanılmaktadır.
Girift bir sülüsle yazılmış uzun kitabe, Eşref Ertekin, Halim Baki Kunter, Cevdet Çulpan ve Aydın Yüksel tarafından farklı biçimlerde okunmuştur; başlangıç tarihini veren ibare ebcedle 889 olarak hesaplanır. Evliya Çelebi köprünün on dokuz gözlü olduğunu yazmış, Fransız seyyah Jean-Baptiste Tavernier ise göz sayısını daha doğru olarak on beş vermiştir.
II. Mahmud'un Ekim 1810'da İran şahına elçi olarak gönderdiği Yasincizade Abdülvehhab Efendi'nin katibi Bozoklu Osman Şakir Efendi'nin Musavver İran Sefaretnamesi'ndeki minyatürlerden birinde Osmancık önünde bu köprü de gösterilmiştir. Osman Şakir Efendi on beş gözlü köprünün dünyada eşi bulunmadığını söyler ve yapım tarihini 889 olarak verir.
En dar göz açıklığı 9,20 metredir; iki yanda 0,60 metre yüksekliğinde taş korkuluklar vardır. 1967'de Karayolları'nın yaptığı onarımda kitabe ve kitabenin kemeri de temizlenmiştir. Köprünün yapılışıyla ilgili bazı halk söylentilerinin özetleri Gülgün Tunç'un kitabında yer alır.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BEYAZIT II KÖPRÜSÜ” (Semavi Eyice)
Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Bayezid Köprüsü (Osmancık) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/ii-bayezid-koprusu-osmancik/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları