TR EN DE FR ARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

Ziştovi Antlaşması

Antlaşma · 1791

1787'de başlayan Osmanlı-Rus savaşına Rusya'nın müttefiki Avusturya da katılmıştı (9 Şubat 1788). TDV'nin Ziştovi Antlaşması maddesine göre Fransız İhtilali ve ülkesindeki ayaklanma belirtileri yüzünden İmparator II. Joseph, ardından II. Leopold savaşı bitirmek istedi; Prusya'nın baskısıyla imzalanan Reichenbach Konvansiyonu (27 Temmuz 1790) üzerine Avusturya, Prusya, İngiltere ve Hollanda'nın aracılığıyla “status quo” esasına göre barışa razı oldu. Önce dokuz aylık bir mütareke yapıldı; Ziştovi'deki on sekiz oturumluk görüşmelerin sonunda 4 Ağustos 1791'de esas antlaşma (on dört madde) ile Avusturya'ya bırakılan yerleri belirleyen ayrı bir senet (yedi madde) imzalandı. Antlaşma Avusturya'nın Osmanlı Devleti ile 1533–1791 arasında yaptığı yirmi birinci barıştı; Avusturya üç buçuk yıllık savaştan umduğunu bulamadı ve küçük kazançlarla yetinmek zorunda kaldı.

Olay hakkında

İmza tarihi	4 Ağustos 1791
İmza yeri	Ziştovi (Svištov), Tuna kıyısı
Taraflar	Osmanlı Devleti, Habsburg Monarşisi

Antlaşmanın maddeleri

Sırbistan, Karadağ, Bosna ve Memleketeyn ahalisinin savaş sırasındaki tutumları affedildi
Avusturya, Rus barışına kadar emaneten tutacağı Hotin dışında, ele geçirdiği bütün yerleri iade edecekti
Bütün savaş esirleri serbest bırakılacak; sınırda ticaret ve seyahat sürecekti
Ayrı senetle Çerna ve Eski Orsova bölgesi tahkim edilmemek şartıyla Avusturya'ya bırakıldı; Una boyundaki sınır Avusturya'nın isteğine göre düzenlendi

Sonrası

Rusya ile savaş ertesi yıl Yaş Antlaşması ile sona erdi.

Atlas'ta bu olay

III. Selim (1789–1807) döneminde gerçekleşti. III. Selim

Haritada III. Selim dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1791 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.596.000 km² idi; III. Selim saltanatının başında 4.596.000 km², sonunda 4.551.000 km² ölçülür.

III. Selim (1789–1807) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 1 bölge kaybedildi.

Kaybedilen bölgeler: Bucak–Besarabya (1806).

III. Selim hakkında kısaca

Köklü bir yenileşme programı başlattı: yeni ordu, daimî elçilikler, mühendislik okulları. Programı yeniçeri ayaklanmasıyla devrildi ve kendisi öldürüldü; ama Nizâm-ı Cedîd, II. Mahmud'un reformlarının taslağı oldu.

III. Selim döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

Fokşan ve Boza (Rımnik) bozgunları (1789) (1789)
Tendra (1790)
Kaliakra (1791)
Yaş Antlaşması (1792)
Fransa'nın Mısır ve Suriye seferi (1798)
İngiltere ve Rusya ile ittifak (1799)
Akkâ müdafaası (1799) (1799)
Paris Antlaşması (1802) (1802)
Birinci Sırp İsyanı (1804)
İstanbul Harekâtı (1807) (1807)
Çanakkale Deniz Muharebesi (1807) (1807)
Kabakçı Mustafa İsyanı (1807)

Yakın yıllarda (1783–1788) diğer padişahlar döneminde

Rus İmparatorluğu'nun Kırım'ı ilhakı (1783)
Özi Deniz Muharebesi (1787)
Kılburun hücumu ve Özi'nin kaybı (1787–1788) (1787)
Yılan Adası Deniz Muharebesi (1788)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “ZİŞTOVİ ANTLAŞMASI”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Ziştovi Antlaşması (1791): Maddeleri, Tarihi ve Sonucu”, https://padisahlaratlasi.com/olay/zistovi-antlasmasi/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler