TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
Savaş · 1877
1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda (93 Harbi) Ruslar Tuna'yı geçtikten sonra Balkan geçitlerine yöneldi. TDV'nin Doksanüç Harbi maddesine göre stratejik önemdeki Şıpka Geçidi'ndeki Osmanlı kuvvetleri Rusların birçok saldırısına şiddetle karşı koydu, ancak yenileceklerine kanaat getirince gizlice çekilerek 19 Temmuz 1877'de geçidi boşalttı. Rusların bu başarıları İstanbul'da büyük heyecan uyandırdı. Bunun üzerine Karadağ cephesinden getirilen Süleyman Paşa Eski Zağra'da General Gurko'yu yendi ve Balkanların güneyinde Rus işgalindeki yerleri geri aldı. Ardından Şıpka Geçidi'ni geri almak için 21 Ağustos'tan itibaren taarruza geçti; taraflar arasında şiddetli çarpışmalar olmasına rağmen geçit ele geçirilemedi. Aynı sırada Osman Paşa Plevne'yi savunuyordu.
| Tarih | Temmuz – Ağustos 1877 |
|---|---|
| Yer | Şıpka Geçidi, Balkan dağları |
| Sonuç | Geçit Ruslara kaldı; Süleyman Paşa'nın taarruzları sonuç vermedi |
| Taraflar | Osmanlı Devleti | Rusya İmparatorluğu |
|---|---|---|
| Komutanlar | Süleyman Paşa | İosif Gurko |
II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde gerçekleşti. II. Abdülhamid
Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:
Atlasın hesabına göre 1877 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 3.892.000 km² idi; II. Abdülhamid saltanatının başında 4.123.000 km², sonunda 2.996.000 km² ölçülür.
II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 19 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Eflak (1877), Boğdan (1877), Morava Sırbistanı (Niş–Kruşevac) (1877), Semendire–Şumadiya (1877), Belgrad–Böğürdelen (1877), Kuzey Dobruca (Köstence–Tulça) (1877), Kars–Ardahan–Artvin (1877), Karadağ (1878), ve 11 bölge daha.
Otuz üç yıllık saltanatı hem en büyük toprak kaybını hem de en yoğun okul, demiryolu ve telgraf yatırımını içerir. Anayasayı ilan edip askıya alması, merkezî istihbarata dayalı yönetimi ve 93 Harbi'nin faturası onu Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahı yapar.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “DOKSANÜÇ HARBİ”; metin atlas için yazılmıştır.
Atıf: Padişahlar Atlası, “Şıpka Geçidi muharebeleri (1877): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/sipka-gecidi-muharebeleri-1877/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler