TR EN DE FR ARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

Ayastefanos Antlaşması

Antlaşma · 1878

Rusya'nın 24 Nisan 1877'de ilan ettiği savaş, Doğu Anadolu'da Gazi Ahmed Muhtar Paşa'nın, Balkanlarda Gazi Osman Paşa'nın kahramanlıklarıyla önce Osmanlı lehine gelişse de Ruslar doğuda Erzurum'a, batıda İstanbul önlerine kadar geldi. TDV'nin Ayastefanos Antlaşması maddesine göre Bâbıâli'nin başvurusu üzerine 31 Ocak 1878'de Edirne Mütarekesi imzalandı. Osmanlı Devleti'ni Hariciye Nâzırı Safvet Paşa ile Berlin sefiri Sâdullah Bey'in, Rusya'yı General İgnatyev ile Nelidov'un temsil ettiği görüşmeler Ayastefanos'ta (Yeşilköy) yapıldı ve 3 Mart 1878'de yirmi dokuz maddelik antlaşma imzalandı. Antlaşma panislavizm siyasetinin bir zaferiydi; Rusya'nın mevcut dengeyi tek taraflı bozması başta İngiltere olmak üzere diğer devletlerin muhalefetine yol açtı ve maddeler 13 Haziran 1878'de toplanan Berlin Kongresi'nde değiştirildi.

Olay hakkında

İmza tarihi	3 Mart 1878
İmza yeri	Ayastefanos (Yeşilköy), İstanbul
Taraflar	Osmanlı Devleti, Rusya İmparatorluğu
İmzalayanlar	Safvet Paşa; Sâdullah Bey; Nikolay İgnatyev; Aleksandr Nelidov

Antlaşmanın başlıca maddeleri

Romanya, Sırbistan ve Karadağ bağımsız olacak; Karadağ Adriyatik'e uzanacak, Sırbistan Niş'i alacaktı
Bulgaristan Tuna'dan Ege'ye, Arnavutluk'tan Karadeniz'e uzanan, Osmanlı'ya bağlı özerk bir prenslik olacaktı
Bosna-Hersek, Rumeli'nin Hristiyan bölgeleri ve Doğu Anadolu'da Ermenilerin bulunduğu yerlerde ıslahat yapılacaktı
1.410.000.000 ruble savaş tazminatının büyük kısmına karşılık Rumeli'de bazı yerler ile Kars, Ardahan, Batum ve Doğubayazıt Rusya'ya bırakılacak, kalan 300.000.000 ruble nakit ödenecekti
Rus askerleri Rumeli'yi üç ayda, Doğu Anadolu'yu altı ayda boşaltacaktı

Sonrası

Maddeler Berlin Kongresi'nde (13 Haziran 1878) yeniden ele alındı ve Berlin Antlaşması ile değiştirildi.

Atlas'ta bu olay

II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde gerçekleşti. II. Abdülhamid

Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:

− Karadağ (kayıp, 1878)
− Batum (Acara) (kayıp, 1878)
− Tuna Bulgaristanı (kayıp, 1878)
− Güney Dobruca (Hacıoğlu Pazarcık–Silistre) (kayıp, 1878)
− Bosna (kayıp, 1878)
− Hersek (kayıp, 1878)
− Kıbrıs (kayıp, 1878)

Haritada II. Abdülhamid dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1878 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 3.721.000 km² idi; II. Abdülhamid saltanatının başında 4.123.000 km², sonunda 2.996.000 km² ölçülür.

II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 19 bölge kaybedildi.

Kaybedilen bölgeler: Eflak (1877), Boğdan (1877), Morava Sırbistanı (Niş–Kruşevac) (1877), Semendire–Şumadiya (1877), Belgrad–Böğürdelen (1877), Kuzey Dobruca (Köstence–Tulça) (1877), Kars–Ardahan–Artvin (1877), Karadağ (1878), ve 11 bölge daha.

II. Abdülhamid hakkında kısaca

Otuz üç yıllık saltanatı hem en büyük toprak kaybını hem de en yoğun okul, demiryolu ve telgraf yatırımını içerir. Anayasayı ilan edip askıya alması, merkezî istihbarata dayalı yönetimi ve 93 Harbi'nin faturası onu Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahı yapar.

II. Abdülhamid döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

Yakın yıllarda (1871–1876) diğer padişahlar döneminde

Londra Sözleşmeleri (1871)
Hersek İsyanı (1875)
Bulgar Nisan Ayaklanması (1876)
Osmanlı-Sırp ve Karadağ savaşı (1876) (1876)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “AYASTEFANOS ANTLAŞMASI”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Ayastefanos Antlaşması (1878): Maddeleri, Tarihi ve Sonucu”, https://padisahlaratlasi.com/olay/ayastefanos-antlasmasi/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler

Bu sayfadaki terimler: Bâbıâli