TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1878
Aklî dengesinin bozulması yüzünden tahta çıktıktan üç ay sonra tahttan indirilen (31 Ağustos 1876) V. Murad, Çırağan Sarayı'nda oturuyordu ve buradan birkaç kez kaçırılmak istendi. TDV'nin Çırağan Vakası maddesine göre bunlardan kanlı biçimde bastırılanı Ali Suâvi'nin girişimidir. TDV'nin Ali Suâvi maddesine göre Ali Suâvi 20 Mayıs 1878'de, 93 Harbi yüzünden Balkanlardan İstanbul'a gelmiş Filibeli muhacirlerden topladığı yaklaşık 250 kişilik bir grupla Çırağan Sarayı'nı bastı; büyük ihtimalle V. Murad'ı yeniden tahta çıkarmak istiyordu. Beşiktaş Karakolu muhafızı Hasan Ağa (sonra Yedisekiz Hasan Paşa) tarafından başına sopayla vurularak öldürüldü. Evrakı karısı tarafından imha edildiği için olay hâlâ tam aydınlanamamıştır.
| Tarih | 20 Mayıs 1878 |
|---|---|
| Yer | Çırağan Sarayı, İstanbul |
| Sonuç | Baskın bastırıldı; Ali Suâvi öldürüldü |
| Taraflar | Osmanlı Devleti | Ali Suâvi'nin grubu |
|---|---|---|
| Komutanlar | Hasan Ağa (Yedisekiz Hasan Paşa) | Ali Suâvi |
II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde gerçekleşti. II. Abdülhamid
Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:
Atlasın hesabına göre 1878 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 3.721.000 km² idi; II. Abdülhamid saltanatının başında 4.123.000 km², sonunda 2.996.000 km² ölçülür.
II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 19 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Eflak (1877), Boğdan (1877), Morava Sırbistanı (Niş–Kruşevac) (1877), Semendire–Şumadiya (1877), Belgrad–Böğürdelen (1877), Kuzey Dobruca (Köstence–Tulça) (1877), Kars–Ardahan–Artvin (1877), Karadağ (1878), ve 11 bölge daha.
Otuz üç yıllık saltanatı hem en büyük toprak kaybını hem de en yoğun okul, demiryolu ve telgraf yatırımını içerir. Anayasayı ilan edip askıya alması, merkezî istihbarata dayalı yönetimi ve 93 Harbi'nin faturası onu Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahı yapar.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “ÇIRAĞAN VAK‘ASI”; metin atlas için yazılmıştır.
Atıf: Padişahlar Atlası, “Çırağan Vakası (1878): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/ciragan-vakasi-1878/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler