TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

Petervaradin (Varadin) Savaşı (1716)

Savaş · 1716

Mora'nın geri alınması üzerine Venedik Avusturya ile ittifak yaptı; Prens Eugène, Venedik'ten alınan yerlerin iadesini istedi. TDV'nin Şehid Ali Paşa maddesine göre sadrazam, sulhu bozmanın meşru olmadığını savunan muhalifleri susturarak 24 Nisan 1716'da 100.000'i aşkın bir orduyla Avusturya seferine çıktı. Belgrad'daki istişarede Tımışvar tarafına gidilmesi teklifini reddedip Rumeli Beylerbeyi Sarı Ahmed Paşa'nın telkiniyle Avusturya ordusunun beklediği Varadin'e yürüdü; Avusturya kuvvetleri 64.000 kadardı. Ordunun top ve mühimmat eksiği vardı; hemen hücum edilmeyip siperlerde beklendi. Asıl savaş ağır bir yenilgiyle sonuçlandı: sağ cenah kumandanı Türk Ahmed Paşa şehit düşünce askeri cesaretlendirmek için yalın kılıç hücuma geçen Ali Paşa alnından vurularak öldü (5 Ağustos 1716). Yenilgi Korfu kuşatmasının kaldırılmasına, ardından Tımışvar'ın (Ekim 1716) ve Belgrad'ın (1717) kaybına yol açtı.

Olay hakkında

Tarih	5 Ağustos 1716
Yer	Petervaradin (Petrovaradin), Tuna kıyısı
Sonuç	Osmanlı ordusu ağır yenildi; Sadrazam Ali Paşa şehit düştü

Taraflar	Osmanlı Devleti	Habsburg Monarşisi
Komutanlar	Damad Ali Paşa Türk Ahmed Paşa	Prens Eugène

Atlas'ta bu olay

III. Ahmed (1703–1730) döneminde gerçekleşti. III. Ahmed

Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:

• − Banat (Temeşvar) (kayıp, 1716)

Haritada III. Ahmed dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1716 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.753.000 km² idi; III. Ahmed saltanatının başında 4.704.000 km², sonunda 4.882.000 km² ölçülür.

III. Ahmed (1703–1730) döneminde atlasa göre 3 bölge kazanıldı, 3 bölge kaybedildi.

Kazanılan bölgeler: Azak–Kuban (1711), Mora (Peloponez) (1715), Azerbaycan–Şirvan–Revan (1724).

Kaybedilen bölgeler: Banat (Temeşvar) (1716), Belgrad–Böğürdelen (1717), Semendire–Şumadiya (1717).

III. Ahmed hakkında kısaca

Lâle Devri'nin padişahı: matbaa, itfaiye, elçilik raporları ve Batı'yı tanıma çabası onun dönemindedir. Mora ve Azak geri alındı ama Pasarofça ile Banat ve Belgrad verildi; ayaklanmayla son buldu.

III. Ahmed döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

• Prut Savaşı (1711)
• Edirne Antlaşması (1713) (1713)
• Mora'nın geri alınışı (1715) (1715)
• Korfu kuşatması (1716) (1716)
• Matapan Deniz Muharebesi (1717)
• Belgrad'ın kaybı (1717) (1717)
• Pasarofça Antlaşması (1718)
• İran seferleri (1723–1726) (1723)
• Hemedan Antlaşması (1727)
• Patrona Halil İsyanı (1730)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “ŞEHİD ALİ PAŞA”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Petervaradin (Varadin) Savaşı (1716): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/petervaradin-varadin-savasi-1716/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler

Bu sayfadaki terimler: Sadrazam · Beylerbeyi