TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

İran seferleri (1723–1726)

Sefer · 1723

III. Ahmed'in saltanatının son yıllarında en önemli siyasi mesele İran ve Afganlılarla ilişkilerdi. TDV'nin Ahmed III maddesine göre Rusya'nın Hazar kıyılarından İran'a girmek istemesi, Şirvan ve Dağıstan Müslümanlarının Rus baskısına karşı himaye istemesi ve İran'ın karışık iç durumu yüzünden Osmanlı ordusu doğu sınırının güvenliği için Batı İran şehirlerine girdi. Derbend ve Bakü yüzünden Ruslarla karşı karşıya gelindiyse de Fransız elçisi Bonnac'ın aracılığıyla 24 Haziran 1724'te İstanbul'da İran Mukāsemenâmesi imzalandı ve iki devlet bazı İran şehirlerini paylaştı. Harekete geçen Osmanlı ordusu Gence, Nahçıvan, Hoy, Revan, Merend, Selmâs, Sine, Kirmanşah, Nihâvend ve Hemedan'ı aldı; yenik düşen II. Tahmasb anlaşma şartlarını kabule mecbur oldu. Ancak Mîr Üveysoğulları (Afganlılar) Tahmasb'ı tahttan indirdi; yeni hükümdar Eşref Han batı şehirlerini istedi ve Kasım 1726'da Nihâvend yakınlarındaki savaşta Osmanlılar yenildi. Mesele 1727 Hemedan Antlaşması ile sonuçlandı.

Olay hakkında

Tarih	1723 – Kasım 1726
Yer	Batı İran, Azerbaycan ve Kafkasya
Sonuç	Revan, Gence, Hemedan ve Kirmanşah dahil Batı İran şehirleri alındı; 1726'da Afganlılara yenilgi

Taraflar	Osmanlı Devleti	Safevî Devleti Hotakî Devleti
Komutanlar		II. Tahmasb Eşref Han

Atlas'ta bu olay

III. Ahmed (1703–1730) döneminde gerçekleşti. III. Ahmed

Haritada III. Ahmed dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1723 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.732.000 km² idi; III. Ahmed saltanatının başında 4.704.000 km², sonunda 4.882.000 km² ölçülür.

III. Ahmed (1703–1730) döneminde atlasa göre 3 bölge kazanıldı, 3 bölge kaybedildi.

Kazanılan bölgeler: Azak–Kuban (1711), Mora (Peloponez) (1715), Azerbaycan–Şirvan–Revan (1724).

Kaybedilen bölgeler: Banat (Temeşvar) (1716), Belgrad–Böğürdelen (1717), Semendire–Şumadiya (1717).

III. Ahmed hakkında kısaca

Lâle Devri'nin padişahı: matbaa, itfaiye, elçilik raporları ve Batı'yı tanıma çabası onun dönemindedir. Mora ve Azak geri alındı ama Pasarofça ile Banat ve Belgrad verildi; ayaklanmayla son buldu.

III. Ahmed döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

• Prut Savaşı (1711)
• Edirne Antlaşması (1713) (1713)
• Mora'nın geri alınışı (1715) (1715)
• Petervaradin (Varadin) Savaşı (1716) (1716)
• Korfu kuşatması (1716) (1716)
• Matapan Deniz Muharebesi (1717)
• Belgrad'ın kaybı (1717) (1717)
• Pasarofça Antlaşması (1718)
• Hemedan Antlaşması (1727)
• Patrona Halil İsyanı (1730)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “AHMED III”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “İran seferleri (1723–1726): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/iran-seferleri-1723-1726/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler