TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1730
Nâdir Şah'ın doğudaki başarıları karşısında İran'a sefer işinin ağırdan alınması, Üsküdar'da toplanıp bir türlü yola çıkmayan ordu ve Lâle Devri'nin israfına duyulan öfke 1730'da Patrona Halil önderliğinde bir ayaklanmaya dönüştü. Haberi alan III. Ahmed 28 Eylül 1730 gecesi gizlice Üsküdar'dan Topkapı Sarayı'na döndü. Âsilere karşı başarı sağlanamayınca padişah, damadı Sadrazam Nevşehirli İbrâhim Paşa ile onun damatlarını boğdurarak âsilere teslim etmek zorunda kaldı. Bir gün sonra tahttan zorla feragat ettirildi ve yerine yeğeni I. Mahmud getirildi. Âsiler lâle bahçelerini ve köşkleri tahrip etti; dönemin zevk ve eğlenceye dönük yönü sona erdi.
| Tarih | 28 Eylül – Ekim 1730 |
|---|---|
| Yer | İstanbul |
| Sonuç | Sadrazam Nevşehirli İbrâhim Paşa ve damatları boğdurulup âsilere teslim edildi; III. Ahmed tahtı yeğeni I. Mahmud'a bıraktı, Lâle Devri sona erdi |
| Taraflar | III. Ahmed ve Sadrazam Nevşehirli İbrâhim Paşa | Patrona Halil ve taraftarları |
|---|---|---|
| Komutanlar | III. Ahmed Nevşehirli İbrâhim Paşa | Patrona Halil |
III. Ahmed (1703–1730) döneminde gerçekleşti. III. Ahmed
Haritada III. Ahmed dönemini açAtlasın hesabına göre 1730 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.882.000 km² idi; III. Ahmed saltanatının başında 4.704.000 km², sonunda 4.882.000 km² ölçülür.
III. Ahmed (1703–1730) döneminde atlasa göre 3 bölge kazanıldı, 3 bölge kaybedildi.
Kazanılan bölgeler: Azak–Kuban (1711), Mora (Peloponez) (1715), Azerbaycan–Şirvan–Revan (1724).
Kaybedilen bölgeler: Banat (Temeşvar) (1716), Belgrad–Böğürdelen (1717), Semendire–Şumadiya (1717).
Lâle Devri'nin padişahı: matbaa, itfaiye, elçilik raporları ve Batı'yı tanıma çabası onun dönemindedir. Mora ve Azak geri alındı ama Pasarofça ile Banat ve Belgrad verildi; ayaklanmayla son buldu.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ahmed III”; metin atlas için yazılmıştır.