TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
Kuşatma · 1696
Don nehrinin ağzındaki Azak, TDV'nin Azak maddesine göre aynı sur içinde üç bölümden oluşan, 13.000 asker ve çok sayıda topla korunan bir kale şehirdi. XVII. yüzyılın sonunda Çar I. Petro, Rusya'nın Karadeniz'e çıkışını sağlamak için Azak'ı büyük bir orduyla kuşattı. 1695'teki doksan beş günlük kuşatma başarısız kalınca Petro Don nehrinde bir donanma kurdu ve kaleyi karadan ve denizden 31.000 asker ve 170 topla kuşatarak teslim aldı (6 Ağustos 1696); kalede o sırada 7000 asker vardı. Azak'ın düşmesi Karlofça görüşmelerinde Rusya'nın elini güçlendirdi ve kale 1700 İstanbul Antlaşması ile Rusya'ya bırakıldı. 1696–1711 arasında Azak'ta inşa edilen 215 gemiyle ilk düzenli Rus donanması kuruldu; kale 1711 Prut zaferinden sonra geri alındı.
| Tarih | 1695 – 6 Ağustos 1696 |
|---|---|
| Yer | Azak (Azov), Don nehri ağzı |
| Sonuç | 1695 kuşatması püskürtüldü; 1696'da kale Ruslara teslim oldu |
| Taraflar | Osmanlı Devleti | Rus Çarlığı |
|---|---|---|
| Komutanlar | I. Petro |
II. Mustafa (1695–1703) döneminde gerçekleşti. II. Mustafa
Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:
Atlasın hesabına göre 1696 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.764.000 km² idi; II. Mustafa saltanatının başında 4.824.000 km², sonunda 4.704.000 km² ölçülür.
II. Mustafa (1695–1703) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 2 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Azak–Kuban (1696), Podolya (Kamaniçe) (1699).
Karlofça'yı imzalayan padişah. Osmanlı ilk kez savaş masasında toprak verdi; bu antlaşma gerileme devrinin resmî başlangıcı sayılır ve devletin kendini Avrupa karşısında konumlandırma biçimini kalıcı olarak değiştirdi.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “AZAK”; metin atlas için yazılmıştır.
Atıf: Padişahlar Atlası, “Azak kuşatmaları ve Azak'ın kaybı (1695–1696): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/azak-kusatmalari-ve-azak-in-kaybi-1695-1696/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler