TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1703
Viyana bozgunundan sonraki bunalımın ortasında II. Mustafa'nın hocası Şeyhülislam Seyyid Feyzullah Efendi'nin devlet işlerine müdahalesi ve yüksek makamları kendi adamlarına vermesi geniş bir muhalefet doğurdu. Gecikmiş on taksit maaşlarını isteyen cebeciler 17 Temmuz 1703'te direnişi başlattı; yeniçeriler, seyyidler, medrese talebeleri, ardından tüccar ve esnafın katılmasıyla ayaklanma bütün İstanbul'a yayıldı. Âsiler Edirne'deki padişahın üzerine yürüdü; Edirne'den gelen askerin de onlara katılmasıyla II. Mustafa yalnız kaldı. 22 Ağustos 1703'te kardeşi Ahmed'in yanına gidip “Birader, kul seni padişah istemişler” diyerek tahtı ona bıraktı. Feyzullah Efendi ayaklanmacılar tarafından öldürüldü.
| Tarih | 17 Temmuz – 22 Ağustos 1703 |
|---|---|
| Yer | İstanbul, Edirne |
| Sonuç | Şeyhülislam Feyzullah Efendi öldürüldü; II. Mustafa tahtı kardeşi III. Ahmed'e bıraktı (22 Ağustos 1703) |
| Taraflar | II. Mustafa ve Şeyhülislam Feyzullah Efendi | İstanbul'daki ayaklanmacılar (cebeciler, yeniçeriler, seyyidler, medrese talebeleri, esnaf) |
|---|---|---|
| Komutanlar | II. Mustafa Feyzullah Efendi | Moralı Damad Hasan Paşa Çalık Ahmed Ağa |
II. Mustafa (1695–1703) döneminde gerçekleşti. II. Mustafa
Haritada II. Mustafa dönemini açAtlasın hesabına göre 1703 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.704.000 km² idi; II. Mustafa saltanatının başında 4.824.000 km², sonunda 4.704.000 km² ölçülür.
II. Mustafa (1695–1703) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 2 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Azak–Kuban (1696), Podolya (Kamaniçe) (1699).
Karlofça'yı imzalayan padişah. Osmanlı ilk kez savaş masasında toprak verdi; bu antlaşma gerileme devrinin resmî başlangıcı sayılır ve devletin kendini Avrupa karşısında konumlandırma biçimini kalıcı olarak değiştirdi.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Edirne Vak'ası”; metin atlas için yazılmıştır.