TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

Kartal Muharebesi (1770)

Savaş · 1770

1768'de başlayan Osmanlı-Rus savaşında Sadrazam İvazzâde Halil Paşa'nın dönemi iki büyük başarısızlığa sahne oldu. TDV'ye göre bunların ilki 6–7 Temmuz 1770 gecesi Çeşme'de donanmanın yakılması, ikincisi sadrazamın serdâr-ı ekrem olarak idare ettiği ordunun Rus kuvvetleri karşısında yenilerek ordugâhı terk etmek zorunda kaldığı Kartal (Larga) Muharebesi'dir (2 Ağustos 1770). Tarihçiler verilen kayıplar kadar geri çekiliş sırasındaki tehlikeli durumu da vurgular; taşkın sular yüzünden köprü kurulamadığı halde Tuna'dan karşıya geçilmesi taktik hata sayılmış, bazı çağdaş tarihçiler bu yenilgiyi “Halil Paşa inhizamı” diye anmıştır. Hezimet 13 Ağustos 1770 tarihli bir mahzarla İstanbul'a bildirildi; Halil Paşa padişaha yazdığı arizada “Bu askerle iş görülmez” diyerek barış görüşmelerine başlanmasını istedi.

Olay hakkında

Tarih2 Ağustos 1770
YerKartal (Kagul) gölü yakınları, Bucak
SonuçOsmanlı ordusu yenildi ve ordugâhı terk ederek Tuna'nın gerisine çekildi
TaraflarOsmanlı DevletiRusya İmparatorluğu
Komutanlarİvazzâde Halil PaşaPyotr Rumyantsev

Atlas'ta bu olay

III. Mustafa (1757–1774) döneminde gerçekleşti. III. Mustafa

Haritada III. Mustafa dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1770 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.753.000 km² idi; III. Mustafa saltanatının başında 4.753.000 km², sonunda 4.612.000 km² ölçülür.

III. Mustafa (1757–1774) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 2 bölge kaybedildi.

Kaybedilen bölgeler: Kırım Hanlığı (Kırım ve Nogay bozkırı) (1771), Azak–Kuban (1771).

III. Mustafa hakkında kısaca

Askerî yenileşmeye ciddi biçimde yeniden başlayan padişah. Ama 1768'de girdiği Rus savaşı devletin en ağır yenilgisine dönüştü; antlaşmayı görmeden öldü, faturayı kardeşi ödedi.

III. Mustafa döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

Yakın yıllarda (1774) diğer padişahlar döneminde

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “İVAZZÂDE HALİL PAŞA”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Kartal Muharebesi (1770): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/kartal-muharebesi-1770/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler

Bu sayfadaki terimler: Sadrazam