TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1768
Mısır'da bağımsız bir devlet kurmak isteyen kölemen beyi Ali Bey, Osmanlı'nın 1768 Rus savaşıyla meşgul olmasını fırsat bilerek Mısır valisini görevden aldı. 1770 Haziranında Ebü'z-Zeheb Muhammed Bey'i Hicaz'a gönderip Mekke'yi ele geçirdi ve Mekke şerifinden “sultan” unvanını aldı; Venediklilerden ve Akdeniz'deki Rus donanmasının komutanı Orlov'dan yardım istedi. Ebü'z-Zeheb Şam'ı aldıktan sonra Mısır'a döndü ve Ali Bey'e karşı ayaklandı; Ali Bey Nisan 1772'de Suriye'ye kaçtı. Akkâ'daki dostu Zâhir el-Ömer ile Rusların yardımıyla Mısır'a yeniden girdiyse de 8 Mayıs 1773'te Sâlihiyye'de yenilip yaralandı ve kısa süre sonra öldü.
| Tarih | 1768 – 8 Mayıs 1773 |
|---|---|
| Yer | Mısır, Hicaz, Suriye |
| Sonuç | Ebü'z-Zeheb Muhammed Bey'e Sâlihiyye'de yenildi ve yaralandı (8 Mayıs 1773); kısa süre sonra öldü |
| Taraflar | Osmanlı Devleti (III. Mustafa) Ebü'z-Zeheb Muhammed Bey | Bulutkapan Ali Bey Zâhir el-Ömer (müttefik) Rus donanması (destekçi) |
|---|---|---|
| Komutanlar | Ebü'z-Zeheb Muhammed Bey | Bulutkapan Ali Bey |
III. Mustafa (1757–1774) döneminde gerçekleşti. III. Mustafa
Haritada III. Mustafa dönemini açAtlasın hesabına göre 1768 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.753.000 km² idi; III. Mustafa saltanatının başında 4.753.000 km², sonunda 4.612.000 km² ölçülür.
III. Mustafa (1757–1774) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 2 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kırım Hanlığı (Kırım ve Nogay bozkırı) (1771), Azak–Kuban (1771).
Askerî yenileşmeye ciddi biçimde yeniden başlayan padişah. Ama 1768'de girdiği Rus savaşı devletin en ağır yenilgisine dönüştü; antlaşmayı görmeden öldü, faturayı kardeşi ödedi.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ali Bey, Bulutkapan”; metin atlas için yazılmıştır.