TR EN DEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

1687 Ordu İsyanı

İsyan · 1687

Ağustos 1687'deki Mohaç yenilgisinin ardından ulûfelerinin ödenmediğini ileri süren asker Serdâr-ı ekrem Süleyman Paşa'ya baş kaldırdı. Köprülü Mehmed Paşa'nın damadı Abaza Siyavuş Paşa'yı sadrazam yaparak IV. Mehmed'i tahttan indirmek için İstanbul'a yürümeye başladı; bu sırada Avusturyalılar Osmanlı topraklarında rahatça ilerledi. IV. Mehmed, sadaret mührünü getiren Süleyman Paşa'yı öldürtüp tövbe ettiğini ilan ettiyse de iş işten geçmişti. Siyavuş Paşa'nın Silivri'de aldırdığı karar (7 Kasım) ertesi gün Ayasofya'da toplanan ulemaya ve devlet adamlarına bildirildi; IV. Mehmed tahttan indirildi ve kardeşi II. Süleyman tahta çıkarıldı.

Olay hakkında

Tarih	Ağustos – 8 Kasım 1687
Yer	Macaristan cephesi, Silivri, İstanbul
Sonuç	IV. Mehmed tahttan indirildi, II. Süleyman tahta çıkarıldı (8 Kasım 1687)

Taraflar	IV. Mehmed	Ordu (Abaza Siyavuş Paşa'yı sadrazam seçen askerler)
Komutanlar	IV. Mehmed Süleyman Paşa	Abaza Siyavuş Paşa

Atlas'ta bu olay

IV. Mehmed (1648–1687) döneminde gerçekleşti. IV. Mehmed

Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:

− Erdel ve Partium (kayıp, 1687)
− Doğu Slavonya ve Sirem (Ösek–Vukovar) (kayıp, 1687)
− Batı Slavonya (Virovitika–Çazma) (kayıp, 1687)
− Mora (Peloponez) (kayıp, 1687)

Haritada IV. Mehmed dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1687 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.835.000 km² idi; IV. Mehmed saltanatının başında 5.106.000 km², sonunda 4.835.000 km² ölçülür.

IV. Mehmed (1648–1687) döneminde atlasa göre 3 bölge kazanıldı, 7 bölge kaybedildi.

Kazanılan bölgeler: Uyvar (1663), Girit (1669), Podolya (Kamaniçe) (1672).

Kaybedilen bölgeler: Lahsa (Doğu Arabistan–Katar) (1672), Uyvar (1685), Budin (Orta Macaristan) (1686), Erdel ve Partium (1687), Doğu Slavonya ve Sirem (Ösek–Vukovar) (1687), Batı Slavonya (Virovitika–Çazma) (1687), Mora (Peloponez) (1687).

IV. Mehmed hakkında kısaca

Devletin son büyük genişlemesi de, en ağır dönüşü de onun saltanatındadır. Köprülüler döneminde toparlanan devlet, II. Viyana Kuşatması'ndan sonra dört yılda Macaristan ve Erdel'i kaybetti.

IV. Mehmed döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

Çanakkale Deniz Muharebesi (1656) (1656)
Çınar Vakası (1656)
Abaza Hasan Paşa İsyanı (1658)
Vasvar Antlaşması (1664)
Kandiye Kuşatması (1669)
Kamaniçe Kuşatması (1672) (1672)
Bucaş Antlaşması (1672)
Bahçesaray Antlaşması (1681)
II. Viyana Kuşatması (1683)
Budin Kuşatması (1686) (1686)

Yakın yıllarda (1691–1695) diğer padişahlar döneminde

Salankamen Muharebesi (1691)
İkinci Koyun Adaları Muharebesi (1695)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed IV”; metin atlas için yazılmıştır.