Ahidnâme ve kapitülasyon

Diğer adları: Ahidnâme, kapitülasyon

Osmanlı padişahlarının yabancı devletlere ve onların tüccarlarına ticarî ve hukukî ayrıcalıklar tanıdığı belgeler.

Osmanlılar XIV. yüzyıldan itibaren Ceneviz ve Venedik'e verilmiş imtiyazları yeniledi; XVI. yüzyıldan itibaren Fransa (1536), İngiltere (1580), Hollanda (1612) ve Avusturya (1616) başta olmak üzere birçok devlete ahidnâme verdi. Bunlar Avrupa dillerinde kapitülasyon adıyla anılır. Başlangıçta padişahın lütfu olan bu ayrıcalıklar XIX. yüzyılda devletin aleyhine işleyen bir yüke dönüştü ve Lozan Antlaşması'yla (1923) tamamen kaldırıldı.

İlgili terimler

Düyûn-ı Umûmiyye
Zimmî

Bu terimin geçtiği olaylar

1536 · Fransa ile ticaret ahidnamesi
1573 · Venedik'le Kıbrıs barışı

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “AHİDNÂME” maddesi. Metin atlas için kısaltılarak yazılmıştır.